Technische uitleg.

De naam verraadt al iets van de werking een warmtepomp, deze verpompt warmte. Maar waar haalt de warmtepomp zijn warmte vandaan en hoe wordt deze warmte in een bruikbare vorm weer afgestaan. Warmtepompen werken op het principe van verdampen (koken) en condenseren. Om dit beter te begrijpen, kijken we eerst naar het verdampen en condenseren van water.

Verdampen en condenseren

Onder atmosferische druk kookt water bij een temperatuur van 100 ˚C. Bij gelijke druk en een constante temperatuur van 100 ˚C, blijft het water koken, oftewel verdampen, en vormt het zich tot stoom. Tijdens het koken (warmte toevoeren) kunnen we heel veel warmte kwijt in het water / stoom. Gebruiken we nu een snelkookpan om datzelfde water te koken en verdampen, dan wordt de druk en daarmee ook het kookpunt verhoogt en kookt het water pas bij een temperatuur van 120 ˚C. Omgekeerd, zouden we een glas water onder een vacuüm stolp zetten, dan kookt het water al bij 20 ˚C, ook hier moeten we nog steeds warmte toevoeren, bijvoorbeeld uit de omgeving. Het kook- en condensatiepunt van water hangt dus samen met de druk waarin het water zich bevindt. Bij koken kunnen de moleculen ontsnappen aan het water. Hoe lager de druk hoe makkelijker ze kunnen ontsnappen en hoe hoger druk hoe moeilijker. Om de moleculen harder te laten bewegen, moet er meer energie/warmte in. Wanneer we warmte afvoeren of de druk verhogen, dan zal de damp gaan condenseren waarbij de warmte die eerder is toegevoerd tijdens het verdampen weer vrijkomt, de stoom condenseert dus weer tot water en geeft warmte af.

Verdampen (koken) = warmte toevoeren  (warmte onttrekken aan een bron)

Condenseren = warmte afvoeren  (warmte afgeven aan de omgeving of installatie)

Koken van water uitleg warmtepomp

Warmtepomp ontrekt warmte

Van dit principe maakt een warmtepomp gebruik, alleen in plaats van water gebruikt een warmtepomp koudemiddel, ook wel Freon genoemd. Het type koudemiddel dat bij warmtepompen wordt gebruikt, kookt onder atmosferische druk bij een temperatuur van -48,5  ˚C. Dit koudemiddel stoppen we in vloeibare vorm in een gesloten systeem en brengen het in een verdamper onder een druk van 8,5 bar, zodat het bij 5 ˚C wil koken. Als we langs deze verdamper (buiten)lucht laten stromen van 10 ˚C, is dit warmer dan het kookpunt van het koudemiddel en zal het koudemiddel gaan koken. De lucht van 10 ˚C kan dus als een vlammetje worden gezien, aan deze (buiten)lucht onttrekt het koudemiddel warmte om te kunnen koken. Aan de lucht zal warmte worden onttrokken, de lucht zal daardoor afkoelen en het koudemiddel kookt en wordt daardoor gasvormig. Dit gas wordt aangezogen door een compressor die de druk verhoogd naar 30 bar. Het gas verplaatst zich onder deze  hoge druk naar de condensor waarbij het wil koken of condenseren bij 50 ˚C. Als we hier nu water langs laten stromen van 30 ˚C, dan ligt dit onder het kookpunt van het koudemiddel, dus zal het koudemiddel condenseren. De warmte die hierbij vrijkomt, wordt opgenomen door het water en het water zal dus opwarmen. Nadat het koudemiddel volledig is gecondenseerd tot vloeistof, wordt het door een expansieventiel weer in druk verlaagt en begint het proces opnieuw.

In deze cyclus is er dus warmte verpompt. De energie die nodig was om het koudemiddel te verdampen is verkregen uit de buitenlucht. Om dit proces op gang te houden is er elektriciteit nodig voor het aandrijven van de compressor. Deze toegevoerde elektrische energie komt weer vrij in de condensor. De bruikbare warmte die vrijkomt in de condensor is de onttrokken warmte aan de buitenlucht om het koudemiddel te verdampen + het elektriciteitsverbruik van de compressor.

Warmtepomp onttrekt warmte uit de buitenlucht

Rendement en COP warmtepomp

De enige betaalde en al dan niet groen opgewekte energie die de warmtepomp in moet is het elektriciteitsverbruik van de compressor.

COP berekening

Verreweg het grootste gedeelte van de energie die warmtepomp nodig heeft, wordt onttrokken aan de buitenlucht. Maar een klein gedeelte wordt elektrisch toegevoegd. Bij de moderne warmtepomp is dit 1 deel elektriciteit en 4 delen energie uit de buitenlucht, wat het totaal 1 + 4 = 5 delen maakt. De COP is in dit geval 5 en het rendement 500%.

COP en rendement van een warmtepomp

In deze uitleg onttrekken we de warmte/energie uit de buitenlucht, maar het is ook mogelijk om de warmte vanuit de grond of een waterbron te gebruiken. Dan spreken we van een grondgebonden warmtepomp. 

Dat is in het kort op welke basis een warmtepomp werkt.

 Stap voor stap - Wat gebeurt er exact in de warmtepomp?

De warmtepomp bestaat uit de volgende hoofdcomponenten:

  • Verdamper. In lage druk circuit van de warmtepomp wordt warmte onttrokken aan een bron om het koudemiddel te verdampen (koken) en verandert de aggregatietoestand van het koudemiddel van vloeistof naar gas. In deze damp zit (veel) warmte opgeslagen.
  • Compressor. Dit is het onderdeel dat elektriciteit verbruikt in de warmtepomp en zorgt ervoor dat het koudemiddel onder verschillende drukken rondgepompt kan worden.
  • Condensor. In dit hoge druk gedeelte van het circuit condenseert het koudemiddel in de condensor en komt alle toegevoerde warmte weer vrij. Deze warmte wordt opgenomen door water dat langs de condensor stroomt. Dit verwarmde water wordt gebruikt om gebouwen te verwarmen vrij.
  • Expansieventiel. Een elektronisch regelbare vernauwing in het circuit om de druk weer te verlagen. Vóór de vernauwing (het expansieventiel) is de druk hoog, na het expansieventiel is de druk laag.

Hoe werkt een warmtepomp

Toepassingen warmtepomp

Steeds vaker horen we over de warmtepomp als hét duurzame alternatief voor een CV ketel voor het verwarmen van uw huis. Dat komt vanwege een aantal grote voordelen, zoals een lagere energierekening, minder of geen CO2 uitstoot en een comfortabel binnenklimaat. Bij gebruik van groene stroom of de toepassing van zonnepanelen, wordt er helemaal geen gebruik meer gemaakt van fossiele brandstoffen.

Een warmtepomp wordt aangedreven door elektriciteit, die eventueel zelf op te wekken is door zonnepanelen. Wanneer het totaalconcept klopt, is op deze manier een nul-op-de-meter woning te realiseren.

De warmtepomp gaat zeer efficiënt om met elektriciteit. Van elke kWh elektriciteit die wordt verbruikt, produceert de warmtepomp 5 kWh warmte. In sommige situaties zelf nog meer. Dat is mogelijk doordat er slim gebruik wordt gemaakt van de warmte uit de buitenlucht, grond of water. Dat is wat een warmtepomp uniek maakt. Ter vergelijk, een volledig elektrische verwarming, zoals een elektrische kachel, produceert voor elke kWh elektriciteit die wordt verbruikt, slechts 1 kWh aan warmte. Een warmtepomp is dus 5 keer efficiënter.

Een warmtepomp kan worden toegepast voor het verwarmen van ruimten en tapwater, maar kan ook worden ingezet om ruimten te koelen. Toepassing kan zijn in huizen, maar ook in bedrijven en zelfs grote ziekenhuizen en zwembaden. Bekijk hier alle toepassingen.

Toepassingen warmtepomp

Samengevat

Door slim gebruik te maken van een aantal natuurkundige principes, kan er energie worden onttrokken die zich al om ons heen bevindt. In tegenstelling tot bij het verbranden van fossiele brandstoffen, stoot je geen schadelijke stoffen uit bij dit proces. Om dit proces op gang te brengen is er elektriciteit nodig. Wanneer deze elektriciteit groen wordt opgewekt, is de uitstoot nul.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit bericht, neem dan contact met ons op.

Meepraten? Reageer hier:

Waar kunnen we u mee helpen?

Onze Klimaatexperts geven zo snel mogelijk antwoord

Anderen bekeken ook:

"De mogelijkheden op het gebied van warmtepompen zijn zo divers, dat wij door de bomen het bos niet meer zagen. Klimaatexpert heeft ons adequaat geadviseerd en met een exploitatiebereking wisten we van te voren precies waar we aan toe waren. We zijn blij met het eindresultaat en onze energierekening!"

Kees van Poppelen, Harderwijk

"Vanwege het platte dak, waren hete zomernachten geen pretje in onze slaapkamers. We slapen nu weer heerlijk. Nooit geweten dat je met een airco ook energiezuinig kan verwarmen."

Bernadette Langehuijzen, Veenendaal

"In mijn enthousiasme, en met een behoorlijke dosis 'eigenwijsheid', en ook weinig begrijpend over de standaard bouwprocessen, ben ik aan de slag gegaan. Gelukkig heb ik een aantal mensen ontmoet die mij geholpen hebben met de realisatie van een energie neutraal gebouw." 

Mike Lubbersen, Grayle, leverancier van zonne-energiesystemen

"Een winkelpand werd maar niet verhuurd, totdat wij besloten het te verduurzamen. Klimaatexpert heeft ons perfect geadviseerd en de doelstellingen snel gerealiseerd."

Hugo Braaf, Ten Cate Bedrijfshuisvesting

"Dankzij Klimaatexpert is het energielabel van ons kantoorgebouw verbeterd en zijn onze lasten verminderd dankzij een lager energieverbruik."

Marcel Spierings, KSR